Home > Nieuws
Morgendiensten over de Tien Geboden

Morgendiensten over de Tien Geboden

vrijdag 20 augustus 2010 19:49

In de komende maanden staan in onze morgendiensten de Tien Geboden centraal. In de periode tot half november komen ze alle tien (zij het niet altijd op volgorde) aan de beurt. Vaak zal er ook een gedeelte uit de Heidelbergse Catechismus bij gelezen worden. Dat is een officieel belijdenisgeschrift van onze CGK, en zo horen we ook hoe in de 16e eeuw de geboden werden uitgelegd. Natuurlijk is de bedoeling dat we daarna proberen de betekenis van de geboden voor onze tijd en onze moderne problemen op het spoor te komen. 

Natte kalk en harde steen
Te midden van vele bepalingen en geboden in het OT hebben de Tien Geboden een aparte plaats. Bij al die andere bepalingen over offers en feesten en oorlog en huwelijk staat dikwijls: ‘de Heer zei tegen Mozes’. Maar alleen van de Tien Geboden staat dat Mozes de berg Sinaï beklom en dat God hem tafels overhandigde waarop Hij met zijn eigen vinger die geboden had geschreven. Over die vele bepalingen staat dat Mozes ze in met kalk bestreken stenen liet schrijven (Deut. 27, 2.3.8). In de zachte kalk, dat is wel even wat anders dan in de harde steen. (Over hoe letterlijk we dat laatste moeten opvatten heeft ds. A.F. Troost geschreven in een boekje dat ik kan aanraden met als titel ‘Tot tien tellen.’ )
Het verschil is duidelijk en belangrijk: het mensenleven kent tal van regels en voorschriften die ook wijsheid van God bevatten, maar die wel aan verandering onderhevig zijn (de vele voorschriften in de natte kalk…), maar het mensenleven kent ook kernwaarden, die voor alle tijden gelijk blijven (tien geboden in de harde steen…).
Tien geboden, je kunt het makkelijk onthouden, omdat je ook 10 vingers hebt. Deze 10 kernwaarden vormen in alle tijden en culturen en situaties de kern van alle concrete regels. Mozes heeft die tien kernwaarden uitgewerkt voor de situatie van Israël in Kanaän en dat lezen we in Leviticus en Deuteronomium. Wij moeten het doen –geleid door de Geest van Jezus Christus- voor onze eigen tijd en cultuur. En de Bijbelse kernwaarden vormen voor ons daarbij nog steeds het uitgangspunt.

Onder het verzoendeksel!
Die twee stenen tafels met de 10 geboden kregen een prachtige plek: ze werden in de ark, onder het verzoendeksel gelegd. Onder het deksel dat met verzoening van de zonden te maken had, omdat op de Grote Verzoendag daarop bloed werd gesprenkeld.
Je hoort nog wel eens mensen zeggen dat je de 10 geboden moet doen ‘om in de hemel te komen’ (overigens een ongelukkige uitdrukking die je nergens in de Bijbel tegenkomt…). Maar het is gelukkig omgekeerd: aan mensen die weten dat hun zonden vergeven zijn en dat ze Gods kind mogen zijn geeft God de 10 geboden. Ze klinken vanonder het verzoendeksel tot Israël. Ze klinken ná het opschrift: Ik ben de HEER uw God, die u bevrijd heeft…. Aan mensen die door God in de vrijheid zijn gesteld wijzen de geboden de weg.

Jullie elkaar, zoals Ik jullie!
Alleen voor die mensen? Gods geboden zijn natuurlijk goed voor alle mensen! Een oude joodse traditie vertelt dat ze al op de Sinaï klonken in 70 talen. Elke samenleving ervaart dat het een weldaad is als mensen elkaars leven, elkaars huwelijk en elkaars eigendom respecteren en met eerlijke woorden over elkaar spreken.
Maar christenen gaan ervan uit dat de macht van het kwaad in en rondom ons zó sterk is, dat mensen alleen in Gods kracht de geboden ten volle kunnen leren houden. Daarom dat opschrift en daarom die speciale plek! Alleen als mensen persoonlijk leven bij Gods vergevende liefde krijgen de geboden de juiste waarde voor hen.
Heel mooi zie je dat in het NT. Daar brengt Jezus de 10 kernwaarden als het ware terug tot één kernwaarde: liefde. Joh. 15, 12: Mijn gebod is dat jullie elkaar liefhebben zoals ik jullie heb liefgehad.
Jullie elkaar, zoals Ik jullie! De bedoeling van het leven is dat wij aan elkaar doorgeven wat we van God ontvangen! Daarom begint het leven naar Gods wil met het ontvangen van Gods liefde. Dat moet onze dagelijkse krachtbron zijn. Zonder die krachtbron lopen we vast met de geboden.

Eén voorbeeld: beeldvorming
Ik wil tenslotte van die kernwaarden er één speciaal noemen, die ik in onze samenleving van groot belang acht, en wel het verbod op beeldvorming. Het is het 2e gebod en er staat een ernstige waarschuwing bij, nl. dat deze zonde kan doorwerken tot in het derde en vierde geslacht.
Beeldvorming, dat is dat wij klaar zijn met iemand. Of dat nu God is of onze naaste. Wij hebben H/hem gedoodverfd om zo te zijn als wij ons voorstellen. Wij geven H/hem of haar niet de kans meer van zichzelf te laten zien in dagelijkse omgang.

Bijvoorbeeld: alle moslims zijn gevaarlijk. Dat is een voorbeeld van beeldvorming waar het 2e gebod tegen ageert. God wil dat we elkaar serieus blijven nemen, zoals Hij ons serieus blijft nemen! Dat we in liefde proberen dieper in elkaars hart door te dringen, zoals Hij blijft proberen in zijn liefde dieper in ons hart door te dringen.
In de manier waarop Jezus met Samaritanen (de ‘moslims’ van zijn dagen…) omging vervulde Hij het 2e gebod. Als wij Hem niet ook op dat punt navolgen, blijven we in Nederland tot in het derde en vierde geslacht zitten met de brokken van onze hardnekkige beelden.